در این مقاله انواع آسانسور را نام برده و هر کدام از آنها را مقایسه می کنیم . مزایا و معایب هر نوع را بیان کرده و میگوییم هر کدام برای چه ساختمانی مناسب است .
آسانسور ها از طریق انتقال افراد و بارها به طبقات مختلف ساختمانها استفاده میشوند و در انواع مختلفی موجودند. هر کدام از این انواع آسانسورها دارای ویژگیها و خصوصیات منحصر به فردی هستند که بر اساس نیازها و محدودیتهای ساختمان، انتخاب میشوند. در این مقاله، مقایسه انواع آسانسور هیدرولیکی، برقی و تراکشن را خواهیم گفت تا بهترین گزینهی ممکن را برای ساختمان شما شناسایی کنیم.
انواع آسانسور
آسانسورها نقش حیاتی در ساختمانهای مدرن دارند و انتخاب درست آنها میتواند ایمنی، سرعت جابهجایی و هزینههای نگهداری را بهطور قابل توجهی تحت تاثیر قرار دهد. انواع آسانسور بر اساس سیستم حرکت شامل کششی، هیدرولیکی، پنوماتیک و مغناطیسی هستند؛ آسانسورهای کششی مناسب ساختمانهای بلند و پرترافیک، و هیدرولیکی برای ساختمانهای کمارتفاع و ویلاها ایدهآلاند. علاوه بر سیستم حرکت، آسانسورها بر اساس کاربری نیز تقسیم میشوند: مسکونی، تجاری، بیمارستانی، باربری و خودروبر، که هرکدام ظرفیت و طراحی ویژه خود را دارند. سرعت حرکت آسانسور نیز اهمیت دارد؛ آسانسورهای کمسرعت، میانسرعت و پرسرعت با توجه به تعداد طبقات و ترافیک ساختمان انتخاب میشوند. فناوریهای نوین مانند آسانسور هوشمند، بدون موتورخانه (MRL)، دودک و مغناطیسی (Maglev) تجربه جابهجایی سریعتر، ایمنتر و انرژی بهینهتر را فراهم میکنند. شناخت کامل انواع آسانسور و ویژگیهای هرکدام، کلید انتخاب بهترین گزینه برای پروژه شماست.
انواع آسانسور بر اساس سیستم محرکه
آسانسورها بر اساس سیستم محرکه به کششی، هیدرولیکی، پنوماتیک و مغناطیسی تقسیم میشوند. آسانسورهای کششی بیشترین کاربرد را در ساختمانهای بلند دارند و بسته به نوع گیربکسی یا گیرلس، سرعت و کارایی متفاوتی ارائه میدهند. آسانسورهای هیدرولیکی مناسب ساختمانهای کمارتفاع هستند و به دلیل نیاز کمتر به موتورخانه بالای ساختمان، نصب آسانی دارند. آسانسورهای پنوماتیک یا وکیوم بیشتر در ویلاها و ساختمانهای لوکس با ظرفیت محدود استفاده میشوند و آسانسورهای مغناطیسی فناوری نوینی ارائه میکنند که بدون سیمبکسل و با سرعت بالا حرکت میکنند. انتخاب سیستم محرکه مناسب میتواند تاثیر مستقیمی بر ایمنی، مصرف انرژی و راحتی مسافران داشته باشد.
| نوع آسانسور | مزایا | معایب | کاربردها | محدوده قیمت تقریبی (۱۴۰۴) |
| کششی گیربکسی | هزینه مناسب، نگهداری آسان، دوام بالا | نیاز به موتورخانه، مصرف انرژی بیشتر نسبت به گیرلس | ساختمانهای مسکونی ۴–۱۰ طبقه | ۸۰۰ میلیون تا ۱.۵ میلیارد |
| کششی گیرلس | سرعت بالا، بدون موتورخانه، صدای کمتر، مصرف انرژی پایین | قیمت بالاتر، نیاز به تکنسین متخصص | برجها و ساختمانهای مدرن | ۱.۵ تا ۳ میلیارد |
| هیدرولیکی | عدم نیاز به موتورخانه بالای ساختمان، نصب آسان | سرعت پایینتر، مصرف انرژی بیشتر، مناسب ارتفاع محدود | ساختمانهای ۲–۶ طبقه، ویلاها | ۹۰۰ میلیون تا ۱.۷ میلیارد |
| پنوماتیک (وکیوم) | نصب سریع، طراحی مدرن، عدم نیاز به چاهک عمیق | ظرفیت محدود، مناسب بار و نفرات سبک | ویلاها، ساختمانهای لوکس | ۲ تا ۴ میلیارد |
انواع آسانسور بر اساس کاربری
انواع آسانسور بر اساس کاربری به دستههای مسکونی، تجاری، بیمارستانی، باربری، خودروبر و شیشهای تقسیم میشوند. آسانسورهای مسکونی معمولاً ظرفیت ۴ تا ۸ نفر دارند و برای آپارتمانها مناسب هستند. آسانسورهای تجاری و اداری با ظرفیت بالاتر و طراحی مقاوم، برای مراکز خرید و برجهای اداری ایدهآلاند. باربری و خودروبر مخصوص حمل بار سنگین یا خودرو هستند، و آسانسور بیمارستانی دارای کابین بزرگ برای حمل تخت بیماران و تجهیزات پزشکی است. آسانسور شیشهای یا پانورامیک بیشتر جنبه زیبایی و نمای مدرن دارد و در هتلها و مراکز تجاری لوکس استفاده میشود. انتخاب آسانسور بر اساس کاربری، تضمین میکند که ظرفیت، سرعت و ایمنی با نیاز ساختمان هماهنگ باشد.
| نوع آسانسور | ویژگیها | کاربرد اصلی |
| مسکونی | ظرفیت ۴–۸ نفر، سرعت کمتامتوسط | آپارتمانها و مجتمعهای مسکونی |
| تجاری/اداری | ظرفیت بالاتر، طراحی مقاوم، سرعت متوسط تا بالا | مراکز خرید، برجهای اداری |
| باربری | ظرفیت بسیار بالا (۱ تا ۵ تن)، کابین بزرگ و مستحکم | کارخانهها، انبارها |
| بیمارستانی | کابین بزرگ برای تخت بیمار، حرکت نرم و بدون تکان | بیمارستانها و مراکز درمانی |
| خودروبر | تحمل وزن خودرو (۲–۵ تن)، ایمنی بالا | پارکینگها و نمایشگاه خودرو |
| شیشهای (Panoramic) | کابین شفاف، نمای جذاب، طراحی لوکس | مراکز تجاری، هتلها، برجهای لوکس |
انواع آسانسور بر اساس سرعت
سرعت آسانسور یکی دیگر از شاخصههای مهم در انتخاب سیستم حمل و نقل عمودی است. آسانسورهای کمسرعت با سرعت ۰.۶ تا ۱ متر بر ثانیه برای ساختمانهای کمارتفاع مناسب هستند، در حالی که آسانسورهای میانسرعت با سرعت ۱ تا ۲.۵ متر بر ثانیه برای ساختمانهای ۶ تا ۲۰ طبقه کارایی دارند. آسانسورهای پرسرعت با سرعت بالای ۲.۵ متر بر ثانیه برای برجها و آسمانخراشها طراحی شدهاند و علاوه بر جابهجایی سریع، تجربهای راحت و بدون انتظار طولانی برای مسافران فراهم میکنند. تعیین سرعت مناسب آسانسور، مستقیماً بر کارایی، ایمنی و تجربه سفر مسافران تأثیرگذار است.
| نوع سرعت | محدوده سرعت | مناسب برای |
| کمسرعت | ۰.۶ تا ۱ متر بر ثانیه | ساختمانهای ۲–۶ طبقه |
| میانسرعت | ۱ تا ۲.۵ متر بر ثانیه | ساختمانهای ۶–۲۰ طبقه |
| پرسرعت (High Speed) | بالای ۲.۵ متر بر ثانیه | برجها، آسمانخراشها، پروژههای خاص |
انواع آسانسور بر اساس فناوری
فناوریهای نوین آسانسور باعث افزایش ایمنی، راحتی و کارایی میشوند. آسانسورهای هوشمند با مدیریت ترافیک و کنترل هوشمند، زمان انتظار را کاهش میدهند. آسانسورهای بدون موتورخانه (MRL) فضای کمتری اشغال میکنند و نصب راحتتری دارند. آسانسورهای دودک امکان جابهجایی دو کابین همزمان را فراهم میکنند و برای برجهای بزرگ کاربرد دارند. همچنین، آسانسورهای مغناطیسی (Maglev) با حرکت بدون سیمبکسل، سرعت بسیار بالا و تجربهای مدرن ارائه میکنند. استفاده از فناوریهای جدید، علاوه بر صرفهجویی در انرژی و افزایش ایمنی، تجربه سفر مسافران را بهبود میبخشد و ارزش ساختمان را افزایش میدهد.
| نوع آسانسور | مزایا | معایب / محدودیتها | کاربرد اصلی |
| هوشمند | مدیریت ترافیک، کاهش زمان انتظار | هزینه بالا | ساختمانهای پرتردد |
| بدون موتورخانه (MRL) | صرفهجویی در فضا، ظاهر مدرن | هزینه بیشتر از مدل گیربکسی | ساختمانهای مسکونی و اداری مدرن |
| دودک (Double Deck) | دو کابین همزمان، افزایش ظرفیت جابهجایی | نیازمند طراحی خاص، هزینه بسیار بالا | برجهای بزرگ و آسمانخراشها |
| مغناطیسی (Maglev) | سرعت فوقالعاده بالا، بدون نیاز به سیمبکسل یا موتور سنتی | فناوری نو، هزینه نجومی، محدودیت در ایران | پروژههای خاص و کشورهای پیشرفته |
مقایسه انواع آسانسور در ساختمان
در ساختمانها، انواع مختلفی از آسانسورها برای حرکت افراد و بارها بین طبقات استفاده میشوند. در زیر، به مقایسه برخی از انواع رایج آسانسورها میپردازیم:
آسانسور هیدرولیکی
اولین آسانسوری که در مقاله انواع آسانسور ، به آن می پردازیم آسانسور هیدرولیکیاسآسانسور هیدرولیکی از یک سیلندر هیدرولیک، روانکار، واحد کنترل و کابینهای که بر روی روانکار حرکت میکند تشکیل شده است. عملکرد این نوع آسانسور بر اساس اصل پر کردن و خالی کردن سیلندر هیدرولیک با مایع هیدرولیکی است. آسانسور هیدرولیکی برای ساختمانهای کوچکتر و با ارتفاع محدود مناسب است.
آسانسورهای هیدرولیک از فشار سیال (روغن هیدرولیک) برای جابجایی کابین استفاده میکنند. آنها معمولاً برای ساختمانهای با ارتفاع کم تا متوسط (۲ تا ۶ طبقه) و کاربردهایی که نیاز به سرعت بالا ندارند، مناسب هستند.
نکات کلیدی در انتخاب آسانسور برای ساختمان مسکونی
برای انتخاب بهترین نوع آسانسور باید به موارد زیر توجه کرد:
• تعداد طبقات و توقف ها
• تعداد ساکنین و ظرفیت مورد نیاز
• محدودیت های فضایی ساختمان
• میزان بودجه در دسترس
• ترجیح در مصرف انرژی و نگهداری آسان
همچنین مشورت با شرکت های معتبر نصب آسانسور و استفاده از برندهای با سابقه و خدمات پس از فروش قوی اهمیت بالایی دارد.
مبانی عملکرد آسانسور هیدرولیکی
برای جابجایی آسان و همراه با سرعت پایین به طبقات مختلف ساختمان افراد یا بار استفاده میشود. این نوع آسانسورها از یک سیلندر هیدرولیک، روانکار، واحد کنترل و کابینه تشکیل شدهاند. در آسانسور هیدرولیکی ، استفاده از مایع هیدرولیکی برای ایجاد فشار و حرکت روانکار استفاده میشود.
در این سیستم، یک پمپ هیدرولیک، روغن را تحت فشار قرار داده و به یک جک (سیلندر) که مستقیماً به کابین یا به یک سیستم قرقرهای متصل است، میفرستد. با ورود روغن به جک، کابین به سمت بالا حرکت میکند. برای پایین آمدن، شیرهای کنترل باز میشوند و روغن به مخزن بازمیگردد که باعث پایین آمدن کابین میشود.
مزایا و معایب آسانسور هیدرولیکی
مزایا:
- قابلیت نصب در ساختمانهای کوچکتر و با ارتفاع محدود
- حرکت آرام و صاف بین طبقات
- صدای کمتر در هنگام حرکت
- هزینه نصب و نگهداری نسبتاً کمتر نسبت به برخی از نوع آسانسورها
معایب:
- سرعت پایینتر نسبت به برخی از آسانسورهای دیگر
- نیاز به فضای بیشتر در طبقه اول برای نصب واحد کنترل و سیستم هیدرولیک
- نیاز به تعمیر و نگهداری مرتب و تعویض مایع هیدرولیکی
- محدودیت در ظرفیت باربری نسبت به برخی از آسانسورها
کاربردهای آسانسور هیدرولیکی
آسانسورهای هیدرولیکی به دلیل مزایای خود در ساختمانهای کوچکتر و با ارتفاع محدود مورد استفاده قرار میگیرند. برخی از کاربردهای رایج آنها عبارتند از:
- ساختمانهای مسکونی با تعداد طبقات کمتر
- ویلاها و خانههای خصوصی
- ساختمانهای دفتری و اداری کوچک
- هتلها و مجتمعهای مسکونی کوچک
آسانسور هیدرولیک به دلیل قابلیت نصب آسان و هزینه کمتر، انتخاب مناسبی برای ساختمانهای کوچک و با ارتفاع محدود است. با این حال، در ساختمانهای بزرگتر و با نیازهای ویژه ممکن است نیاز به نوعی دیگر از آسانسورها باشد که در ادامه به بررسی آنها میپردازیم.
✳️ عملکرد:
این آسانسور با کمک سیلندر هیدرولیک و روغن تحت فشار، کابین را به سمت بالا هل می دهد و سپس با باز شدن شیر، به آرامی پایین می آید.
✅ مزایا:
• نصب ساده تر بدون نیاز به وزنه تعادل
• هزینه اولیه پایین تر از آسانسور کششی
• مناسب برای ساختمان های کم ارتفاع
❌ معایب:
• سرعت کمتر
• مصرف انرژی بالا به خصوص در حرکت به بالا
• امکان نشت روغن و نیاز به فضای بیشتر در پایین چاه
📌 بهترین کاربرد:
ساختمان های ۲ تا ۶ طبقه، خانه های ویلایی و فروشگاه ها
آسانسور کششی
نوع دیگر آسانسور آسانسور کششی یا مغناطیسی است. اساس بالابرهای کششی یا مغناطیسی مانند آهنربا است. در پایین این مدل از آسانسورها یک آهنربا تعبیه شده است.در دیوارهای این آسانسور به جای نصب ریل آسانسور از آهنربا استفاده شده است. این آهنرباها که به کف و دیوارهای آسانسور متصل شده اند دارای قطب های مخالف هستند.
با اتصال برق مورد نیاز آسانسور، جریان نیروی رانش آسانسور را به حرکت در می آورد. در سیستم بالابر کششی اصلی از موتور یا کابل استفاده نمی شود. آسانسورهای کششی یکی از بهترین انواع آسانسور هستند زیرا مانعی در طراحی و ساخت ساختمان های بلند ایجاد نمی کنند. ایمنی افراد و تجهیزات مختلف در حال حرکت در این نوع آسانسور بسیار بالاست.
آسانسورهای کششی، رایجترین و پرکاربردترین نوع آسانسورها در جهان هستند.
نحوه عملکرد:
در آسانسورهای کششی، یک موتور الکتریکی، قرقره کششی را میچرخاند. سیم بکسلها از روی این قرقره عبور میکنند و یک سر آنها به کابین و سر دیگر به وزنه تعادل متصل است. وزنه تعادل معمولاً وزنی معادل وزن کابین به علاوه نصف ظرفیت نامی آسانسور دارد. این سیستم تعادل، مصرف انرژی را به شدت کاهش داده و کارایی را افزایش میدهد.
مزایای آسانسورهای کششی:
سرعت بالا: به خصوص در انواع بدون گیربکس، قادر به جابجایی با سرعتهای بسیار بالا هستند.
ظرفیت بالا: میتوانند وزنهای سنگین و تعداد مسافران زیادی را جابجا کنند.
مصرف انرژی بهینه: با سیستم وزنه تعادل، مصرف انرژی نسبتاً بهینهای دارند، به خصوص در مدلهای بدون گیربکس و مجهز به اینورتر.
ایدهآل برای ساختمانهای بلند: بهترین گزینه برای برجها و ساختمانهای مرتفع.
معایب آسانسورهای کششی:
نیاز به موتورخانه (در برخی مدلها): آسانسورهای گیربکسدار به فضای موتورخانه در بالای چاهک نیاز دارند که میتواند فضای باارزشی را اشغال کند.
پیچیدگی فنی بیشتر: نصب و نگهداری آنها نسبت به آسانسورهای هیدرولیک پیچیدهتر است.
هزینه نصب اولیه (نسبتاً بالا): به خصوص برای مدلهای بدون گیربکس و پرسرعت، هزینه اولیه میتواند بیشتر باشد.
عملکرد آسانسور کششی
آسانسور کششی یکی از متداول ترین انواع آسانسور است که با استفاده از موتور الکتریکی و سیم بکسل (کابل فولادی) کار می کند. در این سیستم، کابین آسانسور به کمک وزنه تعادل بالا و پایین می رود، که این تعادل باعث کاهش مصرف انرژی و افزایش کارایی می شود.
✅ مزایای آسانسور کششی
• سرعت بالا و مناسب برای ساختمان های بلند: این نوع آسانسور برای ساختمان های بیش از ۶ طبقه بهترین گزینه است.
• مصرف برق کمتر در درازمدت: به دلیل تعادل وزنه، موتور نیاز به نیروی کمتری برای حرکت کابین دارد.
• حرکت نرم و بدون لرزش: استفاده از سیستم های پیشرفته باعث حرکت روان کابین و تجربه بهتر کاربری می شود.
❌ معایب آسانسور کششی
• نیاز به موتورخانه در بالای چاه آسانسور: برای نصب این نوع آسانسور به فضایی اختصاصی برای موتورخانه در بالای ساختمان نیاز است.
• هزینه نصب اولیه بالاتر: نصب و راه اندازی آسانسور کششی نسبت به سایر مدل ها پرهزینه تر است.
• نگهداری تخصصی و پیچیده تر: تعمیر و سرویس این نوع آسانسورها نیازمند تخصص و تجهیزات ویژه می باشد.
📌 بهترین کاربرد آسانسور کششی
این نوع آسانسور معمولاً در ساختمان های تجاری و مسکونی مرتفع با تردد بالا به کار می رود، جایی که سرعت و ظرفیت بالا اهمیت زیادی دارد.
آسانسور شیشه ای
آسانسورهای شیشه ای چه نوع دیگری از آسانسورها هستند؟ این مدل از آسانسور با کنترل فشار هوای داخل دماغه ای که آسانسور روی آن نصب شده بالا و پایین می رود.این نمونه از آسانسورها در ساختمان هایی که با روش های نوین ساخت و ساز ساخته شده اند استفاده می شود. استفاده از آسانسورهای شیشه ای در ساختمان ها و اماکن تجاری بسیار رایج است.
دلیل استفاده از این مدل از آسانسورها در این ساختمان ها فشردگی و طراحی و اندازه کوچک آنهاست. در اثر فشار وارد بر دو طرف بالا و پایین آسانسور شیشه ای خلاء ایجاد می شود که باعث حرکت آسانسور می شود.
آسانسور پنوماتیک
از انواع دیگر آسانسورها می توان به آسانسورهای پنوماتیک اشاره کرد که بیشتر در ساخت خانه های لوکس و دوبلکس کاربرد دارند.
این مدل آسانسور در فضایی به ابعاد یک متر نصب می شود. به طور کلی، نصب آسانسور پنوماتیکی نیازی به چاه یا خانه ماشین در پشت بام ندارد. نکته مهم دیگر در مورد نصب این مدل آسانسور این است که در هنگام نصب آنها فقط از یک منبع تغذیه استفاده می شود. با استفاده از یک منبع تغذیه برای نصب این مدل آسانسور، خط برق بسیار کاهش می یابد.
این نوع بالابر می تواند بارهای تا وزن ۲۴۰ کیلوگرم را جابجا کند. برای حرکت دادن این مدل آسانسور و بالا رفتن، موتور هوا را از داخل محفظه در قسمت بالایی صندلی آسانسور خارج می کند و در نهایت صندلی آسانسور به دلیل ایجاد خلاء حرکت می کند.
✳️ عملکرد آسانسور پنوماتیک
آسانسور پنوماتیک با بهره گیری از اختلاف فشار هوا در یک لوله استوانه ای شفاف عمل می کند. در این سیستم، کابین بدون نیاز به کابل، وزنه یا موتورخانه جابجا می شود و به صورت عمودی بالا و پایین می رود.
✅ مزایای آسانسور پنوماتیک
• نصب سریع و آسان بدون نیاز به چاهک آسانسور: این آسانسورها نیازی به چاهک یا موتورخانه ندارند که فرایند نصب را بسیار ساده می کند.
• طراحی مدرن و زیبا: ظاهر شفاف و استوانه ای آن ها برای فضاهای لوکس و مدرن ایده آل است.
• مصرف انرژی بسیار پایین: به دلیل استفاده از نیروی هوای فشرده، مصرف انرژی این سیستم در مقایسه با آسانسورهای سنتی کمتر است.
• مناسب برای فضاهای محدود: این آسانسورها برای ساختمان ها و خانه هایی که فضای زیادی ندارند، گزینه بسیار مناسبی محسوب می شوند.
❌ معایب آسانسور پنوماتیک
• ظرفیت حمل محدود: معمولاً فقط برای ۱ یا ۲ نفر طراحی شده اند و مناسب حمل بار سنگین نیستند.
• هزینه تعمیرات نسبتاً بالا: به دلیل فناوری خاص، تعمیر و نگهداری آسانسور پنوماتیک ممکن است هزینه بر باشد.
• محدودیت ارتفاع: معمولاً برای ساختمان های تا ۳ یا ۴ طبقه مناسب است و در ساختمان های بلند کاربرد ندارد.
📌 بهترین کاربرد آسانسور پنوماتیک
این نوع آسانسور بیشتر در خانه های دوبلکس، ویلاهای شخصی، دفاتر مدرن و محیط های لوکس استفاده می شود که علاوه بر کارایی، اهمیت زیادی به طراحی و زیبایی محیط می دهند.
آسانسور پیچی
نوع دیگر آسانسور ، آسانسور پیچی است که بهترین گزینه برای نصب در ساختمان های چهار طبقه می باشد. برای ساخت این مدل آسانسور از پیچ و مهره های بلند و تسمه استفاده می شود و این قسمت های آسانسور توسط موتور آسانسور به حرکت در می آید و در نتیجه آسانسور حرکت می کند. این مدل آسانسور از امنیت بسیار بالایی برخوردار است و به همین دلیل آسانسور بدون سقوط نامیده می شود.
دلیل این ایمنی این است که تسمه آسانسور تنها دلیل حرکت این نوع آسانسور است و در صورت شکسته شدن تسمه آسانسور دیگر آسانسور حرکت نمی کند. شرکت آسانسور افلاک مهر در زمینه نصب و راه اندازی انواع آسانسور در سطح شهر تهران فعالیت می کند.
آسانسور بدون موتورخانه (MRL)
مدل های پیشرفته تر از آسانسورهای کششی هستند که موتور در داخل چاه نصب می شود.
• صرفه جویی در فضا
• صدای کمتر و زیبایی بیشتر
• مناسب برای ساختمان های نوساز
