تعیین دقیق ابعاد استاندارد آسانسور ماشین بر در پروژههای ساختمانی مدرن یکی از چالشهای اصلی مهندسین معمار و سازندگان به شمار میرود. عدم توجه به این اندازهها در مراحل اولیه طراحی میتواند باعث خسارات جبرانناپذیر مالی و اجرایی در مراحل پایانی پروژه شود. آسانسورهای خودروبر به دلیل ابعاد بزرگ و ظرفیت سنگین خود نیازمند محاسبات دقیق مهندسی و رعایت الزامات قانونی خاصی هستند که با آسانسورهای مسافربر تفاوتهای اساسی دارد. شناخت دقیق این اندازهها به استفاده بهینه از فضای مشاعات و پارکینگ کمک قابلتوجهی میکند. در این مطلب تمامی ضوابط فنی، الزامات قانونی و نکات اجرایی مربوط به ابعاد استاندارد آسانسور ماشین بر را بررسی کردهایم.
چرا رعایت ابعاد استاندارد آسانسور ماشین بر حیاتی است؟
طراحی و اجرای سیستمهای جابجایی خودرو در طبقات نیازمند دقت بسیار بالایی در محاسبه فضاها و نیروهای وارد بر سازه است. رعایت اندازههای استاندارد تنها یک الزام قانونی نیست بلکه تضمینکننده امنیت و کارایی سیستم در طول عمر ساختمان خواهد بود. اگر فضای کافی برای حرکت کابین یا تجهیزات جانبی لحاظ نشود عملکرد کلی سیستم با اختلال مواجه خواهد شد و خطرات ایمنی افزایش مییابد.
آسانسورهای خودروبر باید توانایی حمل انواع خودروها از سدانهای کوچک تا شاسیبلندهای سنگین را داشته باشند. کوچک بودن ابعاد کابین یا ورودیها باعث میشود کاربری آسانسور محدود شود و ارزش ملک به شدت کاهش یابد. همچنین عدم تطابق ابعاد چاه با تجهیزات نصب شده هزینههای سنگینی را برای تخریب و بازسازی مجدد به کارفرما تحمیل میکند.
بررسی دقیق ابعاد استاندارد آسانسور ماشین بر در مدلهای گوناگون
شناخت دقیق اندازههای فنی در بخشهای مختلف آسانسور از جمله کابین، چاه و دربها برای مهندسین طراح الزامی است. هر یک از این بخشها استانداردهای خاص خود را دارند که باید با یکدیگر هماهنگ باشند تا سیستم نهایی بدون نقص عمل کند. در ادامه به تحلیل اجزای مختلف و ابعاد مورد نیاز آنها میپردازیم.
حداقل ابعاد کابین و ظرفیت باربری مجاز
مهمترین بخش در طراحی آسانسور خودروبر تعیین فضای مفید داخلی کابین است. طبق استانداردهای رایج حداقل عرض کابین باید ۲۵۰ سانتیمتر و عمق آن ۵۵۰ سانتیمتر در نظر گرفته شود تا امکان ورود اکثر خودروهای سواری فراهم شود. البته برای ساختمانهای لوکس یا تجاری که احتمال تردد خودروهای بزرگتر وجود دارد توصیه میشود عرض ۲۸۰ و عمق ۶۰۰ سانتیمتر لحاظ شود. ظرفیت باربری این آسانسورها نیز معمولا از ۲۵۰۰ کیلوگرم شروع میشود و تا ۵۰۰۰ کیلوگرم یا بیشتر قابل افزایش است که رابطه مستقیمی با مساحت کابین دارد.
ابعاد چاه و چاهک مورد نیاز برای نصب
فضای چاه آسانسور باید بزرگتر از ابعاد کابین باشد تا ریلها، وزنهها و تجهیزات محرک به درستی در آن جای بگیرند. معمولا عرض چاه باید حداقل ۵۰ تا ۷۰ سانتیمتر بیشتر از عرض کابین و عمق آن نیز حدود ۳۰ تا ۵۰ سانتیمتر بیشتر از عمق کابین باشد. چاهک یا همان پیت (Pit) که در پایینترین نقطه چاه قرار دارد باید عمقی بین ۱۵۰ تا ۱۹۰ سانتیمتر داشته باشد. این فضا برای نصب ضربهگیرها و سرویسکار ایمنی حیاتی است و نباید کمتر از حد مجاز اجرا شود.
ارتفاع مفید کابین و عرض بازشو درب طبقات
ارتفاع کابین در آسانسورهای ماشین بر باید به گونهای باشد که راننده احساس خفگی نکند و خودروهای با ارتفاع زیاد مانند شاسیبلندها به راحتی وارد شوند. حداقل ارتفاع مفید پیشنهادی ۲۲۰ سانتیمتر است اما ارتفاع ۲۴۰ سانتیمتر گزینه مطلوبتری به شمار میرود. عرض درب طبقات نیز باید با عرض کابین تناسب داشته باشد تا ورود و خروج خودرو بدون برخورد با چارچوب انجام شود. معمولا از دربهای سانترال یا تلسکوپی با عرض بازشو حداقل ۲۴۰ سانتیمتر استفاده میشود تا ایمنی بدنه خودرو در حین عبور تضمین شود.
تفاوت فضای مورد نیاز در سیستمهای هیدرولیک و کششی
نوع سیستم محرکه انتخابی تاثیر مستقیمی بر فضای اشغال شده در موتورخانه و چاه آسانسور دارد. سیستمهای هیدرولیک و کششی هر کدام مزایا و معایب خاص خود را دارند و انتخاب بین آنها باید بر اساس شرایط پروژه و فضای موجود انجام شود. در ادامه تفاوتهای ابعادی این دو سیستم را بررسی میکنیم.
فضای اشغال شده توسط جک و پاوریونیت هیدرولیک
سیستمهای هیدرولیک به دلیل امنیت بالا و حرکت نرم گزینهای محبوب برای خودروبرها هستند. در این سیستمها نیازی به موتورخانه در بالای چاه نیست و پاوریونیت میتواند در فاصلهای دورتر نصب شود. با این حال نصب جکها (چه به صورت مستقیم و چه غیرمستقیم) فضایی را در داخل چاه اشغال میکند. اگر جک در کنار کابین نصب شود باید حدود ۴۰ سانتیمتر به عرض چاه اضافه کرد. این سیستمها فشار کمتری به سقف وارد میکنند و نیرو را مستقیما به فونداسیون کف چاه منتقل میکنند که از نظر سازهای یک مزیت بزرگ به شمار میرود.
الزامات ابعادی مربوط به وزنه تعادل در سیستم کششی
در آسانسورهای کششی وجود وزنه تعادل برای بالانس کردن وزن کابین و خودرو ضروری است. این وزنهها معمولا در پشت یا کنار کابین حرکت میکنند و فضای قابل توجهی را اشغال میکنند. استفاده از این سیستم نیازمند تعبیه موتورخانه در بالای چاه است که ارتفاع کلی ساختمان را افزایش میدهد. ابعاد چاه در سیستم کششی باید بزرگتر از سیستم هیدرولیک باشد تا فضای کافی برای ریلهای وزنه و حرکت آزادانه قاب وزنه فراهم شود. همچنین تنشهای دینامیکی در این مدل به سقف سازه وارد میشود که نیازمند تقویت تیرهای اصلی در بالای چاه است.
الزامات و ضوابط استاندارد ملی برای آسانسور خودروبر
رعایت قوانین ملی ساختمان و استانداردهای سازمان ملی استاندارد ایران برای اخذ پایان کار و گواهی استاندارد اجباری است. این ضوابط تمامی جنبههای ایمنی و فنی را پوشش میدهند و نادیده گرفتن آنها تخلف به شمار میآید. در ادامه به تشریح مهمترین قوانین حاکم بر این تجهیزات میپردازیم.
مقررات مربوط به ایمنی و فضای تردد مسافرین
طبق استاندارد ملی ایران آسانسورهای خودروبر باید علاوه بر حمل خودرو شرایط ایمن برای حضور راننده و سرنشینان را نیز فراهم کنند. وجود پنل شاسی در دو طرف کابین برای دسترسی راننده بدون پیاده شدن از خودرو الزامی است. همچنین باید فضای کافی در اطراف خودرو وجود داشته باشد تا در صورت بروز حادثه امکان خروج اضطراری سرنشینان فراهم شود. سیستمهای تهویه مطبوع نیز باید قدرت کافی برای تخلیه دود اگزوز احتمالی را داشته باشند تا از مسمومیت افراد داخل کابین جلوگیری شود.
استانداردهای مربوط به موتورخانه و تهویه هوا
اتاق موتورخانه قلب تپنده آسانسور است و باید طبق اصول مهندسی طراحی شود. ابعاد موتورخانه باید به اندازهای باشد که سرویسکار بتواند به راحتی به تمام قطعات دسترسی داشته باشد. درب ورودی موتورخانه باید فلزی و مقاوم در برابر حریق باشد و به سمت بیرون باز شود. دمای محیط موتورخانه باید بین ۵ تا ۴۰ درجه سانتیگراد کنترل شود تا تجهیزات الکترونیکی و روغن هیدرولیک آسیب نبینند. همچنین تعبیه هواکشهای مناسب برای گردش هوای تازه در این فضا از اهمیت بالایی برخوردار است.
تاثیر ابعاد استاندارد آسانسور ماشین بر بر معماری سازه
تصمیمگیری درباره نصب آسانسور خودروبر باید در مراحل اولیه طراحی پلان معماری انجام شود زیرا ابعاد آن کل نقشه را تحت تاثیر قرار میدهد. این تجهیزات تنها یک وسیله مکانیکی نیستند بلکه بخشی از ساختار اصلی ساختمان به شمار میآیند که مسیرهای دسترسی را تعریف میکنند. عدم جانمایی صحیح میتواند باعث ایجاد فضاهای پرت و ناکارآمد در پارکینگها شود. توجه به یکسری نکات در طراحی معماری و سازه هنگام استفاده از ابعاد استاندارد آسانسور ماشین بر ضروری است.
این نکات عبارتند از:
- مسیر ورود و خروج خودرو به آسانسور باید دارای شعاع گردش کافی و بدون مانع باشد
- محل قرارگیری چاه باید به گونهای باشد که کمترین تداخل را با رمپها و ستونهای اصلی داشته باشد
- دیوارهای چاه آسانسور باید از نظر عایقبندی صوتی تقویت شوند تا صدای حرکت کابین به واحدهای مسکونی نفوذ نکند
- کفسازی مقابل دربهای آسانسور باید کاملا تراز باشد و شیببندی پارکینگ به سمت چاه هدایت نشود
راهکارهای بهینهسازی فضا برای پیادهسازی جک خودرو
در بسیاری از پروژههای شهری زمینها دارای قناسی یا محدودیت متراژ هستند و اختصاص فضای زیاد به آسانسور دشوار است. در این شرایط مهندسین باید از تکنیکهای خلاقانه و تجهیزات مدرن برای استفاده حداکثری از فضا بهره ببرند. انتخاب درست قطعات میتواند سانتیمترهای حیاتی را به فضای مفید بازگرداند و امکان اجرای پروژه را فراهم کند.
برای مدیریت بهتر فضا در پروژههای محدود میتوان از راهکارهای زیر استفاده کرد:
- استفاده از سیستمهای هیدرولیک جک مستقیم زیر کابین که نیاز به فضای جانبی برای جک را حذف میکند
- بهکارگیری دربهای اتوبوسی یا گیوتینی که در زمان باز شدن فضای کمتری نسبت به دربهای لولایی یا تلسکوپی اشغال میکنند
- حذف موتورخانه با استفاده از سیستمهای روملس (MRL) که تجهیزات را درون خود چاه جای میدهند
- مشاوره با متخصصین خبره در مرحله فاز یک معماری برای جانمایی دقیق و جلوگیری از هدررفت فضا
آسانی در جابهجایی با آسانسورهای ماشین بر تخصصی افلاک مهر
انتخاب یک پیمانکار متخصص و باسابقه در زمینه آسانسورهای خاص مانند خودروبر مهمترین گام پس از طراحی است. شرکت افلاک مهر با گرد هم آوردن تیمی از کارشناسان باتجربه توانسته است سطح کیفی صنعت آسانسور را ارتقا و خدماتی متمایز به سازندگان ارائه دهد. تخصص ما شامل طراحی و فروش قطعات، نصب و راهاندازی اصولی و همچنین سرویس و نگهداری دورهای تجهیزات آسانسور است. اگر به دنبال اجرای دقیق و بینقص آسانسور خودروبر هستید، برای مشاوره تخصصی و دریافت راهحلهای مهندسی با کارشناسان ما تماس بگیرید.
سوالات متداول
حداقل ابعاد چاه برای آسانسور خودروبر چقدر است؟
برای یک کابین استاندارد معمولا به فضای چاهی با عرض ۳ متر و عمق ۶ متر نیاز است اما این ابعاد بسته به نوع سیستم و ظرفیت دقیق تغییر میکند.
آیا میتوان از برق تکفاز برای آسانسور ماشین بر استفاده کرد؟
خیر، به دلیل توان بالای موتور و نیاز به نیروی زیاد برای جابجایی خودرو استفاده از برق سه فاز صنعتی برای این آسانسورها الزامی است.
ظرفیت استاندارد آسانسورهای خودروبر معمولا چند کیلوگرم است؟
ظرفیت این آسانسورها معمولا از ۲۵۰۰ کیلوگرم برای خودروهای سواری معمولی شروع میشود و تا ۵۰۰۰ کیلوگرم برای خودروهای سنگینتر و ضدگلوله قابل طراحی است.
