آسانسور یکی از اصلی ترین تجهیزات ساختمان های مسکونی و تجاری است. خرابی یا توقف آن، علاوه بر ایجاد ناراحتی و اختلال در زندگی روزمره، میتواند خطرات جدی جانی و مالی به همراه داشته باشد. اما پرسش کلیدی که همیشه میان مالک و مستأجر مطرح میشود این است که: هزینه تعمیر آسانسور و پرداخت هزینه خرابی آسانسور بر عهده چه کسی است؟ همچنین هزینه سرویس آسانسور و بیمه ان بر عهده مالک است یا مستاجر؟
پاسخ این سؤال نه تنها برای ساکنان ساختمان، بلکه برای مدیران، مشاوران املاک، و حتی شرکت های بیمه اهمیت زیادی دارد. در این مطلب از شرکت آسانسور افلاک مهر ، با رویکردی کاملاً کاربردی و بر اساس قوانین و عرف بازار، مسئولیت هر بخش را بررسی میکنیم تا اختلافات احتمالی به حداقل برسد.
هزینه تعمیر آسانسور با کیست؟
قانون مدنی ایران و عرف بازار املاک، معیار اصلی برای تعیین مسئولیت هزینه های آسانسور هستند. بر اساس این قوانین، هزینه ها به دو گروه کلی تقسیم میشوند: هزینههای اساسی و سرمایهای که شامل تعمیرات بزرگ، بازسازی کامل یا تعویض قطعات اصلی است و هزینههای جاری و مصرفی که شامل نگهداری روزمره، سرویس دوره ای و تعویض قطعات کوچک میشود. به بیان ساده، هر هزینهای که باعث افزایش عمر مفید و ارزش کلی ساختمان شود، بر عهده مالک است، و هزینه هایی که مربوط به استفاده روزمره و پیشگیری از خرابی هستند، بر عهده مستأجر قرار میگیرند. البته، این تقسیم بندی در صورتی معتبر است که در قرارداد اجاره، خلاف آن بهطور صریح ذکر نشده باشد.
| هزینه | مسئولیت مالک | مسئولیت مستأجر | توضیح |
| هزینه تعویض موتور آسانسور | ✔️ | ❌ | موتور آسانسور یک قطعه سرمایهای و گرانقیمت است که بر اساس قانون هزنیه آن بر عهده مالک است. |
| سرویس ماهانه | ❌ | ✔️ | هزینه جاری برای حفظ عملکرد آسانسور که عرفاً با مستأجر است. |
| تعویض روغن | ❌ | ✔️ | بخشی از سرویس دورهای، برای جلوگیری از خرابیهای پرهزینه. |
| تعویض برد اصلی | ✔️ | ❌ | قطعه حیاتی و سرمایهای، هزینه با مالک است. |
| تعویض برد جانبی | توافقی | توافقی | بستگی به قرارداد و نوع استفاده دارد. |
| بیمه آسانسور | ✔️ (قانوناً) | توافقی | مالک مسئول تهیه و اعتبار بیمه است، هزینه میتواند توافقی باشد. |
| خرابی ناشی از استفاده نادرست | ❌ | ✔️ | شامل خسارت ناشی از سهلانگاری یا استفاده غیرمجاز. |
| خرابی ناشی از استهلاک | ✔️ | ❌ | نتیجه فرسودگی طبیعی قطعات، هزینه با مالک است. |
هزینه تعمیر آسانسور با مالک است یا مستاجر؟
تعمیرات اساسی آسانسور معمولاً شامل مواردی مانند تعویض موتور اصلی، گیربکس، تابلو برق مرکزی، ریلها، کابین، سیمبکسل و سیستم ترمز ایمنی میشود. این تعمیرات گران قیمت بوده و گاهی هزینه آن ها به چند ده یا حتی صدها میلیون تومان می رسد. به دلیل اینکه چنین اقداماتی ماهیت سرمایهای دارند و در واقع نوعی سرمایهگذاری برای افزایش ارزش و ایمنی ساختمان محسوب میشوند، قانون و عرف، این هزینه ها را بر عهده مالک گذاشتهاند. به عنوان مثال، اگر موتور آسانسور بسوزد و نیاز به تعویض کامل داشته باشد، حتی اگر خرابی در زمان اجاره نشینی مستأجر رخ داده باشد، مسئولیت مالی آن با مالک است.
« تعمیر آسانسور »
هزینه سرویس آسانسور با مالک است یا مستاجر؟
سرویس دوره ای آسانسور به منظور بررسی کامل وضعیت مکانیکی و الکترونیکی دستگاه انجام میشود. این سرویس شامل بازبینی موتور، سیستم ترمز، درب ها، ریل ها، تابلو فرمان آسانسور و سایر اجزای کلیدی است. هدف اصلی آن، اطمینان از عملکرد ایمن و روان آسانسور و پیشگیری از بروز خرابیهای ناگهانی است.
معمولاً این سرویس بهصورت ماهانه یا فصلی انجام میشود و هزینه آن بسته به شهر، شرکت خدماتدهنده و نوع آسانسور. طبق عرف بازار و بر اساس تجربه کارشناسان، هزینه سرویس آسانسور جزو مخارج جاری محسوب میشود و مسئولیت آن بر عهده مستأجر یا استفادهکننده است، مگر اینکه در قرارداد، صریحاً خلاف آن ذکر شده باشد.
هزینه تعویض روغن آسانسور با کیست؟
روغنکاری و تعویض روغن موتور و گیربکس آسانسور از اقدامات ضروری برای جلوگیری از فرسودگی و افزایش طول عمر قطعات است. روغن، نقش کلیدی در کاهش اصطکاک و جلوگیری از آسیب مکانیکی دارد. بسته به میزان استفاده و شرایط کاری آسانسور، معمولاً سالی یک یا دو بار باید روغن آن تعویض شود.
هزینه تعویض روغن، هرچند معمولاً بههمراه سرویس دورهای انجام میشود، اما بهطور جداگانه نیز در برخی ساختمانها محاسبه میگردد. در پاسخ به این سوال که هزینه تعویض روغن آسانسور با مالک است یا مستاجر باید گفت: عرف بازار این هزینه را جزو هزینه های مصرفی و جاری میداند که مسئولیت آن با مستأجر یا استفاده کننده است. بیتوجهی به تعویض بهموقع روغن میتواند به خرابی موتور یا گیربکس و هزینههای چند ده میلیونی منجر شود.
هزینه تعمیر و تعویض برد آسانسور با مالک است یا مستاجر؟
برد آسانسور یکی از حساس ترین و مهم ترین قطعات الکترونیکی آن است که وظیفه کنترل حرکات و فرمانهای سیستم را بر عهده دارد. این بردها به دو دسته کلی تقسیم میشوند: برد اصلی (کنترلر مرکزی) که برای عملکرد کلی آسانسور حیاتی است و بردهای جانبی مانند نمایشگر طبقات یا برد سیستم صوتی. در صورت خرابی یا سوختن برد آسانسور، هزینه بالایی در پی خواهد داشت و عرفاً این هزینه بر عهده مالک است، زیرا این قطعه جزو بخش های سرمایهای محسوب میشود. اما اگر خرابی مربوط به برد جانبی باشد، معمولاً هزینه آن بر اساس توافق یا قرارداد میان مالک و مستأجر تقسیم میشود.
پرداخت هزینه خرابی اتفاقی آسانسور با مالک است یا مستاجر؟
خرابی آسانسور میتواند دلایل متعددی داشته باشد، از استهلاک طبیعی گرفته تا استفاده نادرست. اگر خرابی به دلیل پایان عمر مفید قطعات باشد (مثلاً فرسودگی سیم بکسل ها یا پوسیدگی ریل ها)، هزینه تعمیر یا تعویض بر عهده مالک است. اما اگر دلیل خرابی، استفاده غیر اصولی باشد، مانند حمل بار سنگین، بازی کردن کودکان با درب ها، یا وارد کردن ضربه به دکمه ها و تجهیزات، هزینه بر عهده مستأجر خواهد بود. در بسیاری از ساختمان ها برای جلوگیری از اختلاف، مدیر ساختمان گزارش فنی علت خرابی را از شرکت سرویس دهنده دریافت کرده و بر اساس آن، مسئولیت را تعیین میکند.
« قیمت آسانسور »
هزینه بیمه آسانسور با کیست؟ مالک یا مستاجر؟
بیمه مسئولیت مدنی آسانسور، در صورت بروز حادثه، خسارات جانی و مالی وارد شده به اشخاص ثالث را جبران می کند. این بیمه در اکثر شهرهای بزرگ، از جمله تهران، اصفهان و مشهد، به عنوان یک الزام قانونی برای ساختمان های دارای آسانسور شناخته میشود. قانوناً، مالک ساختمان یا هیئت مدیره در ساختمان های آپارتمانی مسئول تهیه و تمدید بیمه آسانسور هستند. البته در قرارداد اجاره میتوان توافق کرد که هزینه این بیمه توسط مستأجر پرداخت شود، اما مسئولیت پیگیری تمدید و اعتبار بیمه همچنان با مالک است. عدم وجود بیمه میتواند در صورت بروز حادثه، منجر به مسئولیت حقوقی و مالی سنگین برای مالک شود.
نکاتی برای جلوگیری از اختلاف مالک و مستاجر در پرداخت هزینه های آسانسور
برای جلوگیری از اختلافات احتمالی بین مالک و مستأجر، چند اقدام کلیدی توصیه میشود:
- قرارداد شفاف: همه مسئولیتها و جزئیات هزینهها باید پیش از امضا به طور مکتوب مشخص شود.
- نگهداری رسیدها: ثبت و نگهداری تمام فاکتورها و رسیدهای پرداختی به عنوان مدرک.
- انتخاب شرکت معتبر سرویس آسانسور: تضمین کیفیت خدمات و کاهش احتمال خرابیهای مکرر.
- آموزش نحوه استفاده: اطلاعرسانی به ساکنان برای استفاده ایمن و صحیح از آسانسور، به ویژه در مجتمعهای پرتردد.
جمع بندی
برای پاسخ به پرسش مهم «هزینه تعمیر، سرویس، تعویض روغن، تعویض برد، خرابی و بیمه آسانسور بر عهده چه کسی است؟» باید به سه عامل اصلی توجه کرد: ماهیت هزینه، علت خرابی و توافقات قراردادی. قانون و عرف، تعمیرات اساسی را بر عهده مالک و هزینههای جاری را بر عهده مستأجر میدانند. شفافیت در قرارداد، نگهداری مدارک پرداخت، سرویس منظم و بیمه معتبر، بهترین ابزارها برای جلوگیری از اختلاف و هزینههای سنگین هستند.
سوالات متداول
