در این مطلب دلایل رایج خرابی آسانسور را بیان میکنیم و روش های برای پیشگیری مؤثر از این خرابی ها به مالکان ساختمان، مدیران تاسیسات و سایرین ارائه میدهیم. هدف ما، افزایش عملکرد آسانسور، تضمین ایمنی سرنشینان و بهینهسازی هزینههای عملیاتی در بلندمدت است. نادیده گرفتن نگهداری از آسانسور میتواند منجر به خطرات جدی ایمنی، افزایش هزینههای تعمیر و مسئولیتهای قانونی بالقوه شود. با ما در شرکت آسانسور افلاک مهر همرا باشید تا با علت خرابی آسانسور ها و روش های جلوگیری از این خرابی ها آشنا شوید.
علت خرابی آسانسور
احتمالا شما هم با ساختمان ها و مراکزی برخورد داشته اید که آسانسورهایشان خراب بوده است. برای تعمیر آسانسور ابتدا باید علل این خرابی هم تشخیص داده شوند و دلایلی ک سبب خرابی آسانسور ها میشوند شناسایی شوند. از جمله مهم ترین دلایل خرابی آسانسور میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
فرسودگی قطعات اصلی آسانسور
کابلها، قرقرهها، چرخدندهها و سیستمهای ترمز به دلیل اصطکاک و تنش مداوم ناشی از عملکرد روزانه، به مرور زمان دچار فرسودگی طبیعی میشوند. این فرسودگی در ساختمانهای پرتردد به دلیل افزایش دفعات و شدت استفاده، تسریع میشود و سبب خرابی آسانسور میشوند. نشانههای رایج شامل کابلهای فرسوده، چرخدندههای شکسته و قطعات فرسوده است. لنتهای ترمز و دستگاههای ایمنی نیز در صورت عدم سرویسدهی مناسب میتوانند دچار فرسودگی شوند.
مشکلات مربوط به روانکاری و تراز
روانکاری نامناسب یا عدم همترازی قطعات متحرک مانند ریلهای راهنما، قرقرهها و مکانیزمهای درب، اصطکاک را به طور قابل توجهی افزایش داده، فرسودگی را تسریع میکند و منجر به حرکتهای ناگهانی، صداهای عجیب و نقص عملکرد ناگهانی وخرابی آسانسور میشود. عدم روانکاری یا استفاده از نوع نامناسب روانکننده میتواند باعث فرسودگی زودرس، نیروهای بالا و درهمتنیدگی شود. ریلهای درب یا ریلهای راهنمای نامرتب نیز مانع عملکرد روان میشوند.
« خرید آسانسور »
« تعمیر آسانسور »
خرابیهای سیستم درب آسانسور
دربهای آسانسور سیستمهای پیچیدهای هستند که مستعد مشکلاتی ناشی از ریلهای نامرتب، سنسورهای معیوب، غلتکهای فرسوده یا مشکلات مربوط به سیستم اپراتور درب هستند. اینها از جمله مشکلات متداول گزارش شده هستند. وجود موانع یا کثیفی روی سنسورهای درب میتواند مانع باز و بسته شدن صحیح آنها شود. سوءاستفاده، مانند باز کردن اجباری دربها، میتواند به منجر به خرابی آسانسور شود و به مکانیزم های پیچیده آن آسیب برساند.
تراز نامنظم و مشکلات سیستم تعلیق
خرابی آسانسور در عدم توقف کابین آسانسور در تراز با کف میتواند ناشی از مشکلات مربوط به سنسورهای تراز، ریلهای راهنمای نامرتب یا طنابهای تعلیق فرسوده باشد. همترازی و تمیزی صحیح سنسورهای تراز، و همچنین ریلهای راهنمای بدون مانع، بسیار مهم هستند.
همچنین بخوانید: چرا آسانسور بین طبقات گیر میکند؟
آلودگی نفتی
نشت مایع هیدرولیک یا روغن روانکننده به مناطقی مانند شفت آسانسور، چاهک یا پنل کنترل میتواند به دلیل آببندیهای آسیبدیده، شیرهای معیوب یا شلنگهای فرسوده رخ دهد که میتواند عملکرد سیستم را مختل کند که میتواند سبب خرابی آسانسور شود و نیازمند شناسایی و تعمیر منبع نشت روغن، و سپس تمیز کردن کامل مناطق آسیبدیده است.
جدول علت خرابی های مکانیکی آسانسور
| خرابی آسانسور | علت مکانیکی رایج |
| آسانسور گیر کرده یا بیحرکت | خرابی مکانیکی، سیستم کنترل معیوب |
| حرکتهای آهسته یا ناگهانی | روانکاری نامناسب، قطعات فرسوده، قرقرههای نامرتب، اصطکاک زیاد |
| صداهای عجیب یا لرزش | روانکاری نامناسب، قطعات فرسوده |
| دربها به درستی باز یا بسته نمیشوند | ریلهای درب نامرتب، سنسورهای درب معیوب، غلتکهای درب فرسوده، مشکلات سیستم اپراتور درب |
| تراز نامنظم با کف | مشکلات سنسورهای تراز، ریلهای راهنمای نامرتب، طنابهای تعلیق فرسوده |
| عملکرد آهسته | قطعاتی مانند کابل یا قرقره نیاز به نگهداری یا تنظیم دارند |
| خرابیهای مکرر | خرابیهای مکانیکی یا مشکلات الکتریکی |
نادیده گرفتن سرویس و نگهداری آسانسور، شایعترین علت خرابی آسانسور است. عدم توجه به امر منجر به فرسودگی قطعات ، روانکاری نامناسب و عدم همترازی میشود که همگی مستقیماً به خرابیهای مکانیکی منجر میگردند. این وضعیت نه تنها باعث افزایش دفعات خرابی میشود، بلکه عمر کلی آسانسور را نیز کاهش میدهد. علاوه بر این، فرکانس و شدت استفاده از آسانسور به طور مستقیم بر عمر مفید آن تأثیر میگذارد. آسانسورهایی که به طور مداوم در طول روز استفاده میشوند، نسبت به آسانسورهایی که به صورت پراکنده استفاده میشوند، فرسودگی بیشتری را تجربه میکنند. این امر نشان میدهد که برنامههای نگهداری نباید ثابت باشند، بلکه باید پویا بوده و با الگوهای واقعی استفاده از آسانسور تنظیم شوند. این رویکرد نیازمند نظارت هوشمند برای ردیابی میزان استفاده است تا نگهداری فراتر از برنامههای زمانی سفت و سخت، به صورت سفارشی انجام شود.
خرابی سیمکشی و فرسودگی قطعات آسانسور
از دیگر علتهای خرابی آسانسور ، ناشی از مشکلات الکتریکی از سیمکشی معیوب، مدارهای اضافه بار یا فرسودگی قطعات الکتریکی میباشد. بازرسی های منظم سیستم های کنترل و سایر قطعات الکتریکی حیاتی هستند. سیمکشی معیوب همچنین میتواند منجر به خرابیهای ارتباطی شود.
ناپایداریهای شبکه برق خارجی
از دیگر علت های خرابی آسانسور ، قطع برق، خاموشی و نوسانات ولتاژ مکرر میباشد که میتوانند مستقیماً بر عملکرد آسانسور تأثیر بگذارند و باعث توقف عملکرد آنها شوند ، مگر اینکه سیستمهای پشتیبان وجود داشته باشند. طوفان، صاعقه و سیل میتوانند باعث افزایش ناگهانی برق یا خرابیهای الکتریکی شوند.
خرابی سیستم برق اضطراری آسانسور
بسیاری از آسانسورهای مدرن دارای سیستمهای باتری پشتیبان یا ژنراتورهای اضطراری هستند، اما اگر اینها به درستی نگهداری و آزمایش نشوند، ممکن است در صورت قطع برق اصلی فعال نشوند. این امر برای سیستمهای ارتباط اضطراری بسیار حیاتی است. کد بینالمللی ساختمان (IBC) برای ساختمانهای بالای چهار طبقه سیستمهای پشتیبان را الزامی میکند.
فشار الکتریکی ناشی از اضافهبار
هنگامی که از حد مجاز وزن تعریف شده برای آسانسور، تجاوز شود، نه تنها به قطعات مکانیکی فشار وارد میشود، بلکه نیاز سیستم به انرژی نیز افزایش مییابد که به طور بالقوه منجر به اضافهبار مدارها میشود و که از علت های مهم خرابی آسانسور میباشد. برخی آسانسورها به طور خودکار خاموش میشوند تا قطعات الکتریکی خود را از افزایش بیش از حد برق محافظت کنند. این نشاندهنده تأثیر دوگانه اضافهبار – تنش مکانیکی و الکتریکی – است.
زیرساختهای الکتریکی قدیمی
ساختمانهای قدیمی با سیستمهای الکتریکی منسوخ ممکن است در تأمین نیازهای انرژی آسانسورهای مدرن مشکل داشته باشند که منجر به قطعی مکرر برق میشود. ارتقاء سیستمهای کنترل آسانسور و منابع تغذیه برای جلوگیری از این مشکلات حیاتی است.
عوامل محیطی
در حالی که اشکالات منطقی نرمافزاری کمتر به عنوان دلایل اصلی خرابیهای فیزیکی در آسانسور شناخته میشوند ، قطعات الکترونیکی درون کنترلکننده های آسانسور به شدت در برابر عوامل محیطی آسیبپذیر هستند. گرما با ۵۵ درصد، بیشترین سهم را در خرابی آسانسور دارد، و پس از آن ارتعاشات (۲۰ درصد)، رطوبت (۱۹ درصد) و گرد و غبار (۶ درصد) قرار دارند. دماهای بالا (بالاتر از ۴۰-۵۰ درجه سانتیگراد) میتوانند به طور چشمگیری عمر خازنها و نیمههادی ها را در آسانسور کاهش دهند. رطوبت یا گرد و غبار مرطوب میتوانند به عنوان رسانا عمل کرده و منجر به اتصال کوتاه شوند، در حالی که تجمع گرد و غبار میتواند به عنوان عایق عمل کرده و باعث گرم شدن بیش از حد شود.
خرابی های نرم افزاری آسانسور
اگرچه مسائل مکانیکی و الکتریکی شایعتر هستند، اما اشکالات منطقی میتوانند در هر زبان برنامهنویسی رخ دهند. با این حال، بردهای کنترل مدرن آسانسور معمولاً از مدارهای “واچ داگ” برای راهاندازی مجدد ریزپردازندهها در صورت بروز مشکل در نرمافزار استفاده میکنند که از گیر افتادنهای شدید ناشی از نرمافزار جلوگیری میکند.
خرابیهای سیستم ارتباطی آسانسور
از دیگر علت های خرابی آسانسور میتوان به خرابی های ارتباطی ناشی از نقص عملکرد تجهیزات درون سیستم اشاره کرد، از جمله سیمکشی معیوب، اتصالات کثیف، اتصال کوتاه الکتریکی و نصبهای نامناسب. قطعات الکترونیکی درون سیستم ارتباطی میتوانند از کار بیفتند و سیگنالها را مختل کنند. کد ASME بررسی روزانه خطوط تلفن فعال را الزامی میکند.
عوامل محیطی که باعث خرابی آسانسور میشوند
| عامل محیطی | سهم در خرابی | تأثیر بر قطعات | اقدامات کنترلی |
| گرما | ۵۵% | کاهش عمر خازن/نیمههادی، گرم شدن بیش از حد | حفظ دمای محیطی ۴۰-۵۰ درجه سانتیگراد، اطمینان از کارکرد فن اگزوز/خنککننده، خاموش کردن آسانسور در اوج دما |
| رطوبت | ۱۹% | اتصال کوتاه، کاهش عمر ترانزیستور | نصب رطوبتگیر در نزدیکی پنل کنترل |
| ارتعاشات | ۲۰% | (تأثیر کلی بر طول عمر) | (نیاز به کنترل ارتعاشات محیطی) |
| گرد و غبار | ۶% | عایق، گرم شدن بیش از حد، کاهش قابلیت اطمینان PCB | تمیز کردن قطعات کنترلکننده با دمنده، فشار هوا در اتاق ماشین |
| هوای آلوده/آب | (نامشخص) | کاهش عملکرد و عمر | کنترل سطح آلودگی (<20 میکروگرم بر اینچ مربع) |
استفاده نامناسب توسط کاربران
نحوه استفاده آسانسور توسط کاربران به طور قابل توجهی بر عملکرد و طول عمر آسانسور تأثیر میگذارد. اقداماتی نظیر باز کردن اجباری دربها، اضافه بار آسانسور، فشار دادن همه دکمه ها از علت های مهم خرابی آسانسور ها میباشد. باز کردن اجباری درب ها باعث نامرتبی و آسیب به مکانیزم درب میشود و به طور بالقوه منجر به نقص عملکرد سنسورها و خاموشی موقت میگردد. اضافه بار به قطعات مکانیکی فشار وارد میکند و میتواند مکانیزمهای ایمنی را فعال کرده و باعث توقف آسانسور شود. جابجایی نامناسب کالاها (انداختن اقلام سنگین، کشیدن تجهیزات) منجر به فرسودگی قطعات داخلی میشود.
عدم آگاهی کاربر و دانش پروتکل اضطراری
بسیاری از مشکلات ناشی از استفاده نادرست به دلیل عدم آگاهی از آداب استفاده از آسانسور و رویههای اضطراری است. کاربران ممکن است در صورت گیر افتادن، وحشت کرده و سعی کنند دربها را به زور باز کنند یا همه دکمهها را فشار دهند که میتواند باعث آسیب بیشتر یا تأخیر در عملیات نجات شود. آموزش کاربران در مورد شیوههای ایمن، محدودیتهای بار و ارتباطات اضطراری مناسب حیاتی است.
تکنسینهای آموزش ندیده
تکنسینهای فاقد مجوز یا آموزشندیده ممکن است جزئیات حیاتی را نادیده بگیرند، مشکلات را اشتباه تشخیص دهند، کدهای ایمنی را به خطر بیندازند یا گارانتیها را باطل کنند که منجر به نگهداری معیوب و افزایش خطر حوادث میشود. گواهینامه مناسب و آموزش مداوم برای تکنسینها حیاتی است. از این رو استفاده از خدمات یک شرکت معتبر در زمینه سرویس و نگهداری آسانسور حیاتی است
سوءاستفاده کاربران (مانند باز کردن اجباری دربها یا اضافهبار) فقط یک ناراحتی نیست؛ بلکه مستقیماً باعث آسیب مکانیکی (نامرتبی، فشار بر قطعات) و میتواند منجر به خاموش شدن الکتریکی (اضافهبار مدارها) شود. این امر یک پیوند علی واضح از رفتار انسان به خرابی سیستم ایجاد میکند. بنابراین، استراتژیهای پیشگیری باید فراتر از نگهداری فنی، شامل آموزش قوی کاربران و نصب علائم هشداردهنده نیز باشند. رویکرد “ساختمان هوشمند” باید مدیریت رفتار کاربر را به عنوان یک جزء اصلی از قابلیت اطمینان آسانسور در نظر بگیرد.
روش های پیشگیری از خرابی آسانسور
اگر مدیر ساختمان، آسانسور را به موقع و توسط یک تکنسین ماهر سرویس کند، مشکل جدی برای این وسیله پیش نمیآید. یعنی با رعایت نکات ساده و قوانین مهندسی ساختمان میتوان جلوی خراب شدن این وسیله مهم را گرفت. در ادامه به روش های پیشگیری از خراب شدن آسانسور میپردازیم:
نگهداری اصولی و مناسب
نگهداری اصولی شامل بازرسیها و سرویس دوره آسانسور برای حفظ آسانسورها در شرایط خوب و جلوگیری از مشکلات آینده است. عدم توجه به این امر، شایعترین دلیل خرابی آسانسورها است. نگهداری پیشگیرانه اصطکاک را کاهش میدهد، عملکرد روان را تضمین میکند و طول عمر را افزایش میدهد. فعالیتهای کلیدی شامل روانکاری قطعات متحرک ، بازرسی سیستمهای ترمز ، بررسی اتصالات الکتریکی ، تمیز کردن پنلهای کنترل ، تمیز کردن ریلها و سنسورهای درب و تمیز کردن چاهک و فیلترهای تهویه است. فرکانس معمول نگهداری برای ساختمانهای پرتردد: هفتگی/دو هفتهای؛ ساختمانهای با تردد متوسط: ماهانه؛ آسانسورهای با تردد کم/باربری: فصلی است. این فرکانس باید بر اساس میزان استفاده پویا باشد.
چک لیست سرویس آسانسور
| سرویس | وظایف کلیدی |
| ماهانه | تمیز کردن کابین آسانسور، بررسی عملکرد درب، بازرسی عملکرد تلفن اضطراری، تست سیستم هشدار و چراغها، بازرسی بصری برای فرسودگی/آسیب/خرابکاری، بررسی عملکرد موتور و روغن چرخدنده، بازرسی اتاق ماشین |
| فصلی | روانکاری قطعات متحرک (درب، قرقره)، بررسی تمام مدارهای ایمنی و ترمزها، تمیز کردن و روانکاری ریلهای راهنما، تست دستگاههای بازکننده درب، بازرسی پنل کنترل برای گرم شدن بیش از حد، تأیید ثبت تماس طبقه |
| سالانه | بازرسی کامل کابلها (فرسودگی/ساییدگی)، بررسی تخصصی موتور و پنل کنترل، تست محدودیتهای ظرفیت وزن (تست بار)، بررسی دقت تراز، تست منابع برق پشتیبان (ژنراتورها، باتریها) |
تشخیص خرابی آسانسور با استفاده از ابزار های نوین
دری این روش از تجزیه و تحلیل مبتنی بر هوش مصنوعی، سنسورهای اینترنت اشیا (IoT) و دادههای بلادرنگ برای شناسایی و گزارش مشکلات احتمالی قبل از بروز خرابی استفاده میکند. این رویکرد فراتر از برنامههای زمانی ثابت، به نگهداری مبتنی بر وضعیت میپردازد. مزایای کلیدی شامل کاهش زمان توقف ، افزایش ایمنی مسافر و تجهیزات ، کاهش هزینههای نگهداری و تعمیر با جلوگیری از خرابیهای بزرگ ، مدیریت هوشمند قطعات یدکی ، برنامهریزی مبتنی بر هوش مصنوعی ، و تشخیص از راه دور و حل فوری مشکلات برای تکنسینها است. فناوری و دادهها شامل سنسورهای هوشمند برای نظارت بر الگوهای لرزش در موتورها/کابلها، سرعت/روانی عملکرد درب، دماهای قطعات و الگوهای استفاده هستند. دادههای جمعآوری شده شامل وزن بار، مدارهای ایمنی، سفرهای روزانه، زمان انتظار و تحلیل حرکت (شتابها، تکانها، لرزشها) است. الگوریتمهای هوش مصنوعی دادهها را برای شناسایی ناهنجاریها تحلیل میکنند. شرکت KONE گزارش میدهد که با استفاده از نگهداری پیشبینانه، ۷۰% شناسایی فعالانه خطاها و ۴۰% کاهش خطاها برای کاربران نهایی مشاهده شده است.
ارتقاء زیرساختهای قدیمی و سیستمهای کنترل
ساختمانهای قدیمی با سیستمهای الکتریکی منسوخ ممکن است در تأمین نیازهای آسانسورهای مدرن مشکل داشته باشند که منجر به قطعی مکرر برق میشود. نوسازی شامل تغییر تجهیزات فراتر از نگهداری یا تعمیر است. ارتقاء سیستمهای کنترل آسانسور و منابع تغذیه میتواند از بروز مشکلات جلوگیری کند. نوسازی همچنین میتواند آسانسورهای منسوخ و غیرقابل اعتماد را بهبود بخشد.
آموزش افرادی که از آسانسور استفاده میکنند
آموزش کاربران در مورد آداب صحیح استفاده از آسانسور و استفاده مسئولانه، یک استراتژی محوری برای کاهش خرابیهای ناشی از سوءاستفاده است. دستورالعملهای کلیدی شامل:
قبل از ورود، منتظر بمانید تا دیگران خارج شوند.
در کنار درب بایستید و آن را مسدود نکنید. مسدود کردن دربها میتواند باعث نقص عملکرد سنسورها و خاموشی موقت شود.
از فشار دادن غیرضروری همه دکمهها خودداری کنید.
به علائم آداب آسانسور، از جمله محدودیتهای وزن، توجه کنید.
آسانسورها را بیش از حد شلوغ نکنید؛ اگر شلوغ به نظر میرسد، منتظر آسانسور بعدی بمانید.
هرگز از دست یا شیء برای باز نگه داشتن درب آسانسور استفاده نکنید؛ از دکمه باز کردن درب استفاده کنید.
کالاها را به درستی جابجا کنید تا از آسیب به قطعات داخلی جلوگیری شود.
نتیجهگیری
خرابی آسانسور یکی از مشکلات رایج اما قابل پیشگیری در ساختمانهای مسکونی و تجاری است. با شناخت دلایل و علت خرابی آسانسور و پیشگیری از آنها، میتوانید از هزینههای سنگین تعمیر و خطرات احتمالی جلوگیری کنید.پس همین امروز با یک برنامه منظم سرویس و آموزش صحیح شروع کنید تا آسانسور ساختمان شما همیشه در بهترین وضعیت کار کند.
سوالات متداول
